Het Czaar Peterhuisje

Het Czaar Peterhuisje in Zaandam is één van de oudste houten huisjes van Nederland. Het werd in 1632 als arbeidershuisje gebouwd van oud scheepshout. In dit huisje logeerde de Russische tsaar Peter de Grote toen hij in 1697 het vak van scheepstimmerman kwam leren.

Het Czaar Peterhuisje bevat een schat aan herinneringen. Natuurlijk aan het verblijf van tsaar Peter de Grote zelf. In en rondom het Czaar Peterhuisje hangen en staan allerhande memorabilia en curiositeiten; een dodenmasker van de tsaar en een aanmaning (brief) uit 1897 waarin een overijverige Zaanse ambtenaar de, inmiddels overleden, tsaar Alexander III maant de achterstallige grondbelasting van 5 cent te betalen, binnen 3 dagen. Veel mensen, waaronder Russische tsaren, Nederlandse vorsten en zelfs Napoleon, brachten een bezoek aan het Czaar Peterhuisje. De talloze namen die in de ramen en houten wanden geschreven en gekerfd staan, herinneren daar nog steeds aan.

Familieband
Er zijn talloze (beroemde) mensen die met het monument zijn verbonden. Het borstbeeld van Anna Pavlovna illustreert de familieband tussen de Romanovs, en het Nederlandse vorstenhuis. Het Czaar Peterhuisje is geruime tijd ‘familiebezit’ geweest. Koning Willem I kocht het huisje in 1818 als kraamcadeautje voor zijn Russische schoondochter, Anna Pavlovna, de zuster van tsaar Alexander I en afstammelinge van Peter de Grote.

Handtekeningen
In 1886 schonk Willem III het huisje en de kunstcollectie weer aan tsaar Alexander III. Diens nabestaanden deden er in 1948 afstand van, maar nog steeds staat het huisje op naam van ‘de Staat der Nederlanden en de erfgenamen van tsaar Nicolaas II’. De beroemde handtekeningencollectie van het Czaar Peterhuisje bevat ook heel wat namen uit de beide vorstenfamilies. Ook die van Willem-Alexander!

Houtbouw
Het Czaar Peterhuisje is een van de oudste voorbeelden van Nederlandse houtbouw. Zonder zijn hoge connecties zou het de tand des tijd nooit hebben doorstaan. De Zaanse herbergier Bulsing redde het huisje eind 18e eeuw van de sloop. De eerste overkapping in 1823 was een stenen overkapping met open bogen, betaald door koningin Anna Pavlona. Na haar dood liet haar zoon prins Hendrik het houten huisje overbouwen om het te beschermen tegen de weergoden. Tsaar Alexander III liet het in 1890 stutten en op een stenen fundering plaatsen.

Overkapping
De laatste Russische tsaar, Nicolaas II, liet in 1895 de bekende Amsterdamse architecten vader en zoon Salm een nieuwe stenen overkapping ontwerpen. De architectuur van de Russisch-orthodoxe kerken diende daarbij als voorbeeld. De stenen Russische keizerskronen op de gevel en naast de hekken benadrukken het vorstelijke verleden. Het bijzondere ontwerp van Salm werd in 2001 tot Rijksmonument verklaard, zodat hier nu op één plek twee monumenten staan.

Breng een bezoek aan dit bijzondere arbeidershuisje in Zaandam en ontdek zelf alles over haar bijzondere geschiedenis.