HET VERHAAL VAN
DE ZAANSE SCHANS
6 juni 2026 t/m 6 september 2027
Als in het midden van de 20ste eeuw Zaanse houten huizen en molens dreigen te verdwijnen onder moderne fabrieken en woonwijken, wordt een uniek reddingsprogramma op touw gezet. Bezorgde Zaankanters zien hoe de karakteristieke houtbouw en het kleinschalige landschap in rap tempo verdwijnen door industrialisatie en modernisering. Vanuit dat gevoel van urgentie groeit het initiatief om dit erfgoed te behouden en te redden voor de toekomst.
Het resultaat is de Zaanse Schans. Hoe kan het dat dit kleine Zaanse buurtje met zijn molens en groene huizen zo’n wereldwijde aantrekkingskracht heeft? En hoe groeide de Zaanse Schans uit tot symbool voor het ‘echte Nederland’? Ontdek het in de tentoonstelling Dromen in hout. Het verhaal van de Zaanse Schans.
Levend erfgoeddorp
De Zaanse Schans is sinds de begindagen nadrukkelijk geen openluchtmuseum, maar een levend erfgoeddorp. Het is een gebied waar wonen en werken naast elkaar bestaan: molenaars die hun ambacht in stand houden, ondernemers die bezoekers van over de hele wereld ontvangen en bewoners die er soms al generaties lang hun thuis hebben. Daarnaast zijn er musea, waaronder het Zaans Museum, evenals winkels en restaurants. Jaarlijks bezoeken inmiddels zo’n 2,8 miljoen toeristen de Schans van over de hele wereld.
Uniek gebouwd landschap
De houten molens, huizen en andere panden die je op de Zaanse Schans ziet, zijn uniek voor deze omgeving. In de tentoonstelling duik je dieper in de geschiedenis van de iconische Zaanse houtbouw. Je ziet er historische bouwkundige voorwerpen, maar ook spectaculaire foto’s. Hierop is te zien hoe halverwege de 20ste eeuw hele panden over de weg of het water naar de Zaanse Schans worden getransporteerd.
Een icoon
De Zaanse Schans is al heel snel na het verschijnen van de eerste huizen en molens populair. Niet alleen onder toeristen en filmmakers — die in de Schans een ideaal decor vinden — ook de overheid ziet de plek als het ideale visitekaartje van Nederland. Zo zie je in Dromen in hout de foto van Koning Willem-Alexander en de kersverse Koningin Maxima op de Zaanse Schans; hét beeld van de ‘kennismakingstour’ door Nederland. Maar de molens en huizen van de Zaanse Schans doen het ook goed als decor op koekblikken en andere voorwerpen. Wereldwijd raken mensen vertrouwd met het beeld van de Zaanse Schans — een waar icoon!
Blik achter de schermen
De tentoonstelling geeft ook een unieke blik achter de schermen. Want hoe is het om op de Zaanse Schans te wonen of te werken? Hoe en door wie worden de panden, molens, paden, hekken, sloten en perken tegenwoordig onderhouden? Kom langs en ontmoet via fotoseries, filmmateriaal en persoonlijke voorwerpen diverse Zaankanters, van de eerste tot de huidige bewoners, ondernemers, molenaars en vaklieden.
De tentoonstelling Dromen in Hout is te zien vanaf 6 juni 2026. Tot die tijd (en daarna) kun je natuurlijk al wel de Zaanse Schans bezoeken.
