16 oktober t/m 3 mei 2026
Een groot deel van de Nederlanders woont in de polder, onder zeeniveau. Het is een wereldberoemd fenomeen, maar door klimaatverandering staat het leven in de Hollandse polder onder druk. Is de polder wel zo vanzelfsprekend als we vaak denken? En hoe ging men in het verleden om met de dreiging van het water? Deze tentoonstelling verbindt aan de hand van schilderijen, topografische kaarten, bijzondere historische voorwerpen en hedendaagse kunst de levens van polderbewoners toen, nu en in de toekomst.
Een polder vol verhalen
Al duizend jaar zetten polderbewoners het land naar hun hand. Boeren ontworstelen de vruchtbare veengrond aan het moeras, ingenieurs bouwen sluizen en dijken en natuurliefhebbers strijden voor een beschermd polderlandschap. Zonder deze pioniers, slimme koppen en aanpakkers stonden we vandaag nog steeds met natte voeten in het moeras.
Prachtige polder
De door mensen gemaakte polder trekt ook kunstenaars aan. Eind negentiende eeuw komen ze uit alle windstreken naar de Zaanstreek en schilderen het weidse landschap. Denk aan Cees Bolding, meester in het schilderen van Hollandse luchten, koeien en molens. Maar met de tijd verandert ook de polder. Zo brengt schilder Frans Mars na de Tweede Wereldoorlog de oprukkende nieuwbouw in beeld, en toont Gerrit Schoone hoe de polder ook in de stad beeldbepalend kan zijn.
Het beschermen waard
De verstedelijking eist zijn tol en natuurliefhebbers slaan in de loop van de 20e eeuw dan ook alarm. Onder hen is Nol Binsbergen, de beste vooroorlogse vogelfotograaf van Nederland. In de tentoonstelling zijn diverse van zijn foto’s opgenomen, evenals aquarellen van Rein Stuurman. Jac. P. Thijsse, invloedrijk natuurkenner en bekend van de Verkade-albums zei over Binsbergen: “[…] een eenvoudige Zaanse jongen met een kunstenaarsziel, die de natuur al menig geheim afhandig heeft gemaakt, geheimen waarvan in de dikke geleerde boeken niet wordt gesproken.”
Blik op de toekomst
Speciaal voor de tentoonstelling kijkt kunstenaar Teresa van Twuijver vooruit. Hoe ziet onze kleding eruit in het jaar 2090, nadat de Zaanstreek door overstromingen en klimaatrampen misschien wel in een soort waddengebied is veranderd? Ze laat zich niet ontmoedigen, maar juist inspireren. In haar modecollectie brengt ze futuristische en historische technieken samen tot een nieuwe regionale stijl, geïnspireerd door de folklore van de Zaanstreek. Teresa: “De toekomst is niet eng. De toekomst geeft nieuwe energie. Want in de toekomst kunnen we onszelf en de kleding die we dragen opnieuw uitvinden.”
Activiteiten voor jong en oud
De tentoonstelling wordt aangevuld met een veelzijdig activiteitenprogramma met lezingen, rondleidingen en excursies in het landschap. Voor kinderen zijn er interactieve opdrachten: een polderlandschap vormgeven, een eigen polder-outfit ontwerpen of posters maken voor de polder van de toekomst.
Zaans Museum
16 oktober 2025 t/m 3 mei 2026
De Zaanstreek, het gebied rond de rivier de Zaan, was ooit een moeras. Een gebied waar je eigenlijk niet kunt wonen. En toch leven er al eeuwen mensen. In deze tentoonstelling maak je kennis met het heden, verleden en de toekomst van de Hollandse polder. Een plek waar boerenbelang soms botst met het belang van de dijkgraaf – en de natuur zijn eigen stem opeist.
Zaans Museum
Vrijdag 24 april 2026
Vanaf de opstapplaats naast het Zaans Museum varen bezoekers tijdens de schemering de Kalverpolder in. Niet alleen overdag, maar ook ’s avonds bruist de polder van leven. Er valt van alles te ontdekken, en je ervaart hoe bijzonder en mooi de nacht kan zijn.
Deze tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door:
Honig Laanfonds, Gerrit Blaauwfonds, M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting, Cultuurfonds en Gemeente Zaanstad
Het Zaans Museum is in 1998 op de Zaanse Schans geopend om het Zaanse erfgoed te bewaken en bewaren.
Het Hembrug Museum vertelt het verhaal van de wapen- en munitiefabriek op het Hembrugterrein in Zaandam gevestigd was.
In dit wereldberoemde huisje in het centrum van Zaandam logeerde de Russische tsaar Peter de Grote in 1697.
Scroll naar bovenzijde
